Traumatyczne przeżycia mogą znacząco wpłynąć na codzienne funkcjonowanie. Większość osób, które doświadczyły trudnych sytuacji, nie potrafi o tym zapomnieć. Często wracają myślami do tych wydarzeń, co może wywoływać lęk, stres, mdłości czy koszmary. W takich przypadkach wiele osób poszukuje ukojenia, niestety najczęściej w używkach. Warto zatem bliżej poznać tematykę terapii traumy oraz jej znaczenia w procesie wyjścia z nałogu.
Czym jest terapia traumy i jakie ma znaczenie w kontekście leczenia uzależnień?
Terapia traumy dedykowana jest osobom, które w przeszłości miały styczność z trudnymi doświadczeniami, np. przemoc, poniżanie, wypadek itp., co pozostawiło trwały ślad w psychice, rzutując na dalsze życie. Trauma może dotyczyć także dzieciństwa i niezaspokojonych podstawowych potrzeb, w tym emocjonalnych, jak również bycia świadkiem jakiegoś przerażającego zdarzenia. Terapia ma za zadanie uporanie się z traumatycznymi przeżyciami. Oznacza to odreagowanie emocji, naukę sposobów radzenia sobie z negatywnymi i uporczywymi myślami, wspomnieniami oraz odbudowę poczucia bezpieczeństwa. Terapia traumy ma kluczowe znaczenie w przypadku uzależnień, gdyż dawne doświadczenia, które oddziałują na codzienne życie, nie pozwolą w pełni skupić się na wyjściu z nałogu. Stąd też zalecane jest kompleksowe podejście psychoterapeutów w leczeniu uzależnień.
Jak przeszłe traumy mogą wpływać na rozwój nałogów?
Nieprzepracowane traumy będą miały znaczący wpływ na rozwój wszelkich nałogów zarówno pod względem psychologicznym, jak i emocjonalnym. Takie zjawisko wynika z kilku kluczowych mechanizmów. To przede wszystkim:
Zaburzenia regulacji emocji
Przeszłe traumy dla wielu osób stanowią poważne wyzwanie, co prowadzi do problemów z regulacją emocji. W takim przypadku alkohol czy narkotyki mogą stanowić formę samoleczenia. Pomagają one wówczas tymczasowo złagodzić lęk, smutek, napięcie czy stres. Jednak w dłuższej perspektywie takie postępowanie będzie prowadziło do uzależnienia. Mowa tutaj przede wszystkim o próbie radzenia sobie z trudnymi emocjami, np. po stracie bliskiej osoby.
Wysoki poziom stresu
Traumatyczne przeżycia najczęściej powodują przewlekły stres oraz lęk. Tego rodzaju emocje są bardzo uciążliwe, stąd też osoby dotknięte traumą często poszukują sposobów na ich złagodzenie. Zazwyczaj rozwiązaniem stają się substancje psychoaktywne, które dają chwilowe poczucie ulgi. Do rozwoju uzależnienia w szczególny sposób może przyczynić się również stres pourazowy, który powstał w wyniku zdarzenia przekraczającego zdolności poradzenia sobie oraz adaptacji.
Niskie poczucie własnej wartości
Nieprzepracowane traumy często prowadzą do obniżenia poczucia własnej wartości. To z kolei przekłada się na trudności w budowaniu oraz utrzymaniu relacji międzyludzkich, co skutkuje izolacją społeczną. Taki stan często wynika z trudności w radzeniu sobie z emocjami, a to zwiększa ryzyko rozwinięcia się nałogów. Ten rodzaj traum wynika najczęściej z toksycznych relacji.
Zaburzenia snu
Traumy często przekładają się na jakość snu, natomiast ciągłe problemy z zasypianiem i zmęczenie mogą prowadzić do chęci sięgnięcia po substancje psychoaktywne, np. alkohol w celu ułatwienia zasypiania.
Jak terapia traumy pomaga w procesie wychodzenia z uzależnienia?
W procesie wychodzenia z uzależnienia terapia traumy odgrywa kluczową rolę, gdyż to właśnie nieprzepracowane traumatyczne przeżycia często stanowią podłoże nałogu, jak również utrudniają przebycie drogi do pokonania swoich słabości i wytrwania w postanowieniu. Skuteczna terapia traumy pomoże osobie uzależnionej poradzić sobie z trudnymi emocjami, jak również zrozumieć i zmodyfikować mechanizmy pobudzające do sięgnięcia po używki. Kluczowe znaczenie będzie tutaj miało wsparcie specjalistów oraz psychoterapia, pozwalające rozpoznać źródło głębszych i nieprzepracowanych problemów emocjonalnych.
Identyfikacja traumy
Terapia pozwoli zidentyfikować wydarzenia, które miały wpływ na rozwój uzależnienia. Podczas spotkań pacjenci uczą się nowych sposobów radzenia sobie z emocjami m.in. poprzez techniki relaksacyjne czy trening uważności, co pomaga unikać destrukcyjnych zachowań.
Terapia poznawczo-behawioralna
Takie terapie jak poznawczo-behawioralna czy oparta na ekspozycji, pomagają zmniejszyć objawy silnych traum czy stresu pourazowego. Symptomy te często odpowiedzialne są za sięganie po używki. Współpraca ze specjalistami przekłada się także na budowanie zdrowych mechanizmów radzenia sobie ze stresem czy trudnymi emocjami. Dodatkowym aspektem jest praca nad poczuciem własnej wartości, co znacząco wzmacnia motywację i chęć zerwania z nałogiem. Terapia traumy to również identyfikacja wszelkich wyzwalaczy, mogących prowadzić do nawrotu.
Odbudowa relacji
Odpowiednio wdrożone metody oraz przedstawienie sposobów radzenia sobie w kryzysowych sytuacjach pozwolą zapobiec ponownemu sięgnięciu po używki. Dodatkowo terapia pomaga także naprawić relacje interpersonalne, które zazwyczaj ulegają pogorszeniu z racji uzależnienia. Zbudowanie wsparcia wśród najbliższego otoczenia będzie niezwykle istotne w procesie zdrowienia.
Terapia traumy wymaga indywidualnego podejścia do pacjenta. Kluczowe jest zrozumienie przeszłych doświadczeń, by skutecznie leczyć uzależnienie. Taka metoda stosowana jest w ośrodku Przebudzenie, gdzie specjaliści nie traktują traumy i uzależnienia jako dwa oddzielne problemy. Ich praca skupia się na całościowym podejściu, które uwzględnia ciężkie przeżycia z przeszłości i uzależnienia jako wzajemnie się napędzające. Takie rozwiązanie umożliwia osobom uzależnionym uzyskanie kompleksowej pomocy zarówno pod względem emocjonalnym, psychicznym, jak i fizycznym. Dzięki temu wdrożone leczenie uzależnienia pozwala osiągnąć zamierzone efekty, a pacjent ma znacznie większe szanse na zerwanie z nałogiem i wytrwanie w postanowieniu.