Relacja z osobą uzależnioną obarczona jest wieloma wyzwaniami i trudnościami. Z czasem codzienne funkcjonowanie przybiera zupełnie inny charakter, który dyktowany jest przez nałóg. To życie w trójkącie, gdzie obok partnerów, stale obecne jest uzależnienie. Jest to obarczone wieloma negatywnymi emocjami oraz obciążeniem psychicznym. Właśnie dlatego warto bliżej zgłębić temat trwania w związku z nałogowcem.
Jak uzależnienie wpływa na dynamiczną relację między partnerami?
Każde uzależnienie ma ogromny wpływ na zachowanie drugiej osoby i relację między partnerami. Szczególne znaczenie ma to w przypadku nałogu chemicznego (alkohol, narkotyki, leki), gdyż spożywane substancje odurzają drugą osobę i mają znaczący wpływ na jej zachowanie. W takim przypadku często występuje zmienność nastroju, agresja czy frustracja. Osoba uzależniona to również świetny kłamca i manipulator, który przez dłuższy czas doskonale potrafi maskować swój problem. Nałóg staje się na co dzień obecny we wzajemnych relacjach, stąd też trudno tworzyć szczęśliwy i trwały związek. Uzależnienie zaczyna dyktować dobre i złe chwile, przejmując kontrolę nad codziennym życiem. Taki stan często prowadzi do współuzależnienia.
Czym jest uzależnienie?
Uzależnienie to stan silnej i niepohamowanej potrzeby sięgnięcia po konkretną substancję lub wykonanie określonej czynności. Literatura definiuje je jako nabyty stan zaburzenia zdrowia fizycznego i psychicznego, charakteryzujący się stałym bądź okresowym przymusem do zażywania substancji chemicznej lub wykonania danej czynności.
Jakie są różnice między uzależnieniem fizycznym, a psychicznym?
Uzależnienie fizyczne określane jest mianem fizjologicznego i oznacza silną potrzebę sięgnięcia po daną substancję. Funkcjonowanie organizmu dyktowane jest poprzez regularne przyjmowanie konkretnego środka psychoaktywnego. Z uzależnieniem mamy do czynienia w sytuacji, kiedy ciało odbiera daną substancję, jako niezbędną do zachowania równowagi. Czasowe zaprzestanie spożycia środka chemicznego objawia się tzw. zespołem abstynencyjnym, któremu towarzyszą określone dolegliwości, np. nudności, biegunka, uczucie zimna, drżenie mięśni czy bezsenność.
Uzależnienie psychiczne inaczej określane jako psychologiczne oznacza silną potrzebę wykonania danej czynności bądź sięgnięcie po określoną substancję. Charakteryzuje się występowaniem natrętnych myśli związanych z nałogiem. Osoba uzależniona skupia się wyłącznie na zaspokojeniu silnej potrzeby. Pojawia się wówczas obsesja na punkcie danej substancji bądź czynności.
Reasumując, uzależnienie fizyczne jest ściśle powiązane z funkcjonowaniem ciała i wynika ze zmian, jakie powstały w wyniku systematycznego spożywania danej substancji. Z kolei uzależnienie psychiczne to potrzeba wykonania danej czynności, w tym zażycie określonego środka.
Jakie są wspólne objawy uzależnienia, które mogą zaszkodzić relacji?
Silny przymus, który towarzyszy każdemu uzależnieniu, wymusza skupienie myśli wyłącznie na zaspokojeniu danej potrzeby. Gdy nałogowiec nie może ukoić swojego „głodu”, wówczas pojawia się szereg negatywnych zachowań, które znacząco wpływają na wzajemne relacje. Mowa tutaj o złości, gniewie, frustracji, agresji czy nawet przemocy. Osoba uzależniona popada w swego rodzaju amok i skupia się jedynie na zaspokojeniu potrzeby związanej z nałogiem. Często prowadzi to również do licznych wymówek, manipulacji, kłamstw czy szukania bądź stwarzania dogodnych sytuacji, aby ukoić przymus. Wszystko to negatywnie przekłada się na wzajemne relacje. Pojawia się niepokój, lęk, strach czy utrata zaufania do drugiej osoby. Zjawisko to występuje także w chwili zaspokojenia „głodu” wynikającego z przyjęcia określonej substancji. Alkohol czy narkotyki zmieniają zachowanie człowieka. Taka osoba nie myśli racjonalnie, nie ma z nią logicznego kontaktu. Po przyjęciu substancji staje się innym człowiekiem, a jej zachowanie jest trudne do przewidzenia. To również negatywnie przekłada się na związek.
Specyficzne wyzwania w związkach z osobami uzależnionymi
Problemy związane z uzależnieniem silnie oddziałują na związek. Wraz z postępującym nałogiem, relacja zaczyna opierać się na zaspokojeniu silnego przymusu. Koncentracja skupia się jedynie na problemie, czego konsekwencją jest rezygnacja z własnych marzeń czy potrzeb, gdyż walka z uzależnieniem staje się priorytetem. Z czasem zostaje utracona kontrola nad swoim życiem, ponieważ zaczyna nim sterować nałóg bliskiej osoby. To najprostsza droga do współuzależnienia. Nałóg potrafi zdominować myśli i zachowania osoby uzależnionej, stąd też wzajemna relacja może być pełna napięć, wzajemnych pretensji, lęku czy obaw. Takie uczucia działają destruktywnie, ponadto stwarzają zagrożenie. Brak dostępu do substancji psychoaktywnej będzie powodował frustrację, złość czy nawet agresję. Stanowi to podłoże do przemocy fizycznej i psychicznej. Co ważne, konsekwencje nałogu wychodzą poza obręb związku i z czasem dotykają również bliskich, znajomych czy przyjaciół. Dochodzi wówczas do pogorszenia relacji międzyludzkich, gdyż problemy w związku zazwyczaj są przez długi czas skrywane.
Jak powinna wyglądać komunikacja w związku dotkniętym problemem uzależnienia?
Pod wpływem uzależnienia związek staje się nastawiony na jedną osobę – nałogowca. Trudno jest więc budować trwałą i zdrową relację. Ważne jest, aby zadbać o samego siebie i swoje potrzeby. Kluczowa będzie czujność, aby nie dać się wciągnąć w manipulacje i puste obietnice osoby uzależnionej. W przypadku, kiedy dochodzi do niebezpiecznych sytuacji wynikających z zachowań nałogowca, wówczas należy rozważyć natychmiastowe przerwanie relacji. To przejaw troski o własne dobro i bezpieczeństwo.
Jakie są strategie budowania zdrowej relacji pomimo uzależnienia?
Warto mieć na uwadze, że nie da się normalnie funkcjonować w relacji z osobą uzależnioną, stąd też kluczowe jest podjęcie leczenia. Trwanie w takim związku działa destruktywnie i pogarsza jakość codziennego życia. Istotne jest zatem podjęcie odpowiednich działań. Mowa tutaj przede wszystkim o szczerej rozmowie popartej mocnymi dowodami i faktami na występowanie uzależnienia. Ważne jest uświadomienie drugiej osobie, że zatraca się w nałogu, co negatywnie oddziałuje na wzajemną relację. Podjęcie leczenia i terapia uzależnień będą stanowić ważny krok w przywróceniu prawidłowego rytmu życia codziennego. Istotne jest także wsparcie partnera, jak i pomoc bliskich, rodziny czy przyjaciół. W ten sposób można przezwyciężyć uzależnienie i rozpocząć na nowo wspólne życie.
Trwanie w związku z osobą uzależnioną jest wyniszczające zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Ważne jest zatem, aby nie bagatelizować sygnałów ostrzegawczych i starać się zmierzyć z problemem, gdyż postępujący mechanizm stanowi pułapkę dla obojga partnerów. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby zadbać przede wszystkim o samego siebie.